Endometriozis nedir? Çikolata kisti? Çikolata hastalığı?

Toplumda çikolata kisti olarak bilinen ama tatlı olmayan bir hastalık. Oluşumu konusunda çok değişik teoriler mevcut.  Adet kanamasının nasıl oluştuğunu öğrenirsek bu hastalığı daha iyi anlayabiliriz.

Rahim bebeği koruyan onu 40 hafta misafir eden sıcak bir yuvadır. Gebelik gerçekleşmediği aylarda  ise  içindeki hücreleri dökmesi yeni bir ay için hazırlanması gerekir. İşte bu eski hücrelerin dökülmesi ve yeniye hazırlık adet kanamasıdır.  Adet kanamasında atılan hücreler sadece rahimde bulunur.Ancak bu hücrelerin rahim dışı yerlerde bulunması normal bir durum olmayıp çikolata kisti, çikolata hastalığı, endometriozis olarak adlandırılır.Rahim içinde olan hücreler her ay adet kanamasına yol açtığı gibi, rahim dışında olan bu hücrelerdede  her ay kanama olur ve rengi çikolata görünümüne döner. Hücreler dış ortama atılamadığı içinde zamanla vücutta kistler ve karın içi yapışıklıklar meydana gelir.   En sık yumurtalıklarda  görümekle beraber karın boşluğunda herhangibir yerde olabilir. Yumurtalıklarda genellikle kistik oluşumlar şeklinde görülür.

Bazı kadınlarda hiç belirti vermeyen endometriozis bazı kadınlarda ise çok şiddetli ağrılara yol açabilir. Toplumda sıklığı %3-6 olup, kısırlık yani infertilite nedeni ile takip edilen kadınların %35 inde görülür. Nedeni bilinmemekle beraber ailesel öykü önemlidir.

Endometriozisde belirtile en sık ağrı olup özellikle adet döneminde ve ilişki sırasında ağrı şiddeti artar. Kronik ağrı özellikle karın içinde yoğun yapışıklığı olan kadınlarda sürekli olabilir. Ağrıya kabızlık, ishal, kanlı dışkılama, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, bel ve sırt ağrısı ve en önemlilerinden biri olan infertilite eklenebilir.

Tanıda ayrıntılı jinekolojik muayene yanında ultrasonografi ile yumurtalık kistlerinin tipik görüntüsü önemlidir.

Tedavide etkin bir yöntem yoktur. Tedavi hastadaki ağrıyı yoketme ve kısırlığı önleme amacıyla kullanılan ilaç ve cerrahi yöntemlerden oluşur. Tıbbi tedavide ana mantık hastalığın hormon bağımlı olmasından yola çıkılarak östrojeni baskılayıcı ilaç tedavisidir. Hastalık belirtileri gebelikte ve  menapozda görülmemesi  nedeniyle ilaç tedavisi ya menapozu yada gebeliği taklit etmekten oluşur. Yani hormonal tedavi .

Gebelik isteyen kadınlarda mutlaka tüplerin durumunu gösteren rahim filmi önerilmelidir. Cerrahi yöntemler yumurtalık kalitesini azaltabileceğinden çikolata kistlerinin çıkarılması önerilmez. Gebelik isteyen tüplerinde tıkanıklık olmayan kadınlarda yardımcı üreme yöntemlerinden yararlanılır.